қара метallerдің ыстық шөлдері
Темірлі металдарды жылумен өңдеу — температураны бақылау арқылы қыздыру мен салқындаудың әсерінен темір негізіндегі құймалардың механикалық қасиеттері мен құрылымдық сипаттамаларын түбегейлі өзгертетін маңызды металлургиялық процесс болып табылады. Бұл күрделі техникалық тәсіл болат, шойын және басқа да темірлі материалдардың кристалдық құрылымын басқарады, соның арқасында беріктіктің артуы, пластикалық қасиеттің жақсаруы, қаттылықтың көбеюі немесе тозуға төзімділіктің артуы сияқты қажетті қасиеттерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Темірлі металдарды жылумен өңдеу процесіне термиялық шарттарды жеңілдету (аннилинг), қалыптастыру (нормалдау), қатайту, түзету (темпера) және беттік қатайту сияқты әдістер кіреді, олардың әрқайсысы белгілі бір инженерлік талаптарды қанағаттандыру үшін қарастырылған. Бұл процестің негізгі функцияларына кернеуді азайту, дәндерді ұсақтау, фазалық түрлену және микрокұрылымды өзгерту жатады. Темірлі металдарды жылумен өңдеу кезінде материалдар 900°C-тан жоғары температураларға дейін қыздырылады да, одан кейін соңғы қасиеттерді анықтайтын бақыланатын салқындау жылдамдықтарымен салқындайды. Бұл процестің технологиялық ерекшеліктеріне дәл температураны бақылау, атмосфераны басқару және уақытты синхрондау арқылы тұрақты нәтижелерге қол жеткізу жатады. Қазіргі заманғы жылумен өңдеу қондырғылары температуралық режимдерді, қыздыру жылдамдықтарын және салқындау параметрлерін өте жоғары дәлдікпен бақылайтын компьютерлік басқару жүйелері бар алдыңғы қатарлы пеш жүйелерін пайдаланады. Темірлі металдарды жылумен өңдеудің қолданылу аясы автомобиль өнеркәсібі, әуежағдай инженериясы, құрылыс, құрал-жабдық өндірісі және машина жасау сияқты көптеген салаларды қамтиды. Тістегі доңғалақтар, серіппелер, кесу құралдары, құрылымдық арқалықтар мен двигатель бөлшектері сияқты компоненттер жиі жылумен өңделеді, олардың жұмыс сипаттамаларын оптималдау үшін. Бұл процестің көпжақтылығы өндірушілерге кесу құралдары үшін максималды қаттылық немесе құрылымдық бөлшектер үшін беріктікті арттыру сияқты нақты қолданыстарға сәйкес материал қасиеттерін баптауға мүмкіндік береді. Темірлі металдарды жылумен өңдеу қатаң жұмыс жағдайларында компоненттердің қызмет ету мерзімін ұзартуға, жөндеу шығындарын азайтуға және жүйелердің жалпы сенімділігін арттыруға да маңызды рөл атқарады.